Trong những năm qua, Hợp tác xã (HTX) Lụa đũi Nam Cao (xã Lê Lợi, tỉnh Hưng Yên) đã không ngừng đổi mới phương thức tổ chức sản xuất, chú trọng bảo tồn nghề truyền thống, đồng thời phát triển mô hình du lịch trải nghiệm gắn với làng nghề. Cách làm này không chỉ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm lụa đũi, tạo việc làm và tăng thu nhập cho thành viên, người lao động địa phương mà còn lan tỏa giá trị văn hóa đặc sắc của nghề dệt đũi Nam Cao.
Làng nghề lụa đũi Nam Cao từ lâu đã được biết đến là nơi lưu giữ nghề dệt đũi truyền thống với bề dày lịch sử. Đến với HTX Lụa đũi Nam Cao, du khách không chỉ được tìm hiểu về quá trình hình thành, phát triển của nghề dệt đũi mà còn được trực tiếp trải nghiệm nhiều công đoạn sản xuất như kéo sợi, quay tơ, dệt lụa dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân. Những trải nghiệm thực tế này giúp du khách hiểu rõ hơn sự công phu, tỉ mỉ, bền bỉ của người làm nghề trong việc tạo nên các sản phẩm lụa đũi mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Những năm gần đây, HTX thường xuyên đón các đoàn khách trong và ngoài nước đến tham quan, tìm hiểu, trải nghiệm tại làng nghề. Thông qua hoạt động này, hình ảnh nghề dệt đũi truyền thống và các sản phẩm lụa đũi Nam Cao tiếp tục được quảng bá rộng rãi, góp phần đưa văn hóa làng nghề Việt Nam đến gần hơn với du khách, bạn bè quốc tế, đồng thời mở ra hướng phát triển mới cho HTX trong việc kết hợp giữa sản xuất với dịch vụ, du lịch cộng đồng.
Một dấu mốc quan trọng đối với làng nghề là nghề dệt đũi xã Nam Cao được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây không chỉ là niềm tự hào của người dân địa phương mà còn là cơ sở, động lực để HTX tiếp tục gìn giữ, phát huy giá trị di sản, gắn bảo tồn nghề truyền thống với phát triển kinh tế tập thể và du lịch trải nghiệm.
Bên cạnh việc bảo tồn nghề truyền thống, HTX Lụa đũi Nam Cao còn chú trọng đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển các dòng sản phẩm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường. Nhiều sản phẩm lụa đũi của HTX được người tiêu dùng đánh giá cao bởi tính thẩm mỹ, sự tinh tế và giá trị văn hóa truyền thống được gửi gắm trong từng sản phẩm. Những nỗ lực đó đã góp phần nâng cao giá trị thương hiệu lụa đũi Nam Cao, từng bước khẳng định chỗ đứng của sản phẩm trên thị trường.
Nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư kêu gọi điền chủ, nông gia Việt Nam tham gia hợp tác xã nông nghiệp (11/4/1946 – 11/4/2026), Tháng hành động vì Hợp tác xã năm 2026 và Ngày Hợp tác xã Việt Nam 11/4, HTX Lụa đũi Nam Cao vinh dự được trao Giải Mai An Tiêm năm 2026 cho sản phẩm tiêu biểu “Bộ chăn ga lụa đũi Nam Cao”. Đây là sự ghi nhận xứng đáng đối với những nỗ lực không ngừng của HTX trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và phát triển sản xuất theo hướng bền vững.
Để có được những kết quả trên, không thể không nhắc tới vai trò của bà Lương Thanh Hạnh – Giám đốc HTX Lụa đũi Nam Cao. Với tình yêu và tâm huyết dành cho nghề dệt đũi truyền thống, bà cùng các nghệ nhân, thành viên HTX đã kiên trì gìn giữ những giá trị tinh hoa của làng nghề, đồng thời mạnh dạn đổi mới phương thức sản xuất, phát triển sản phẩm mới và mở rộng hoạt động du lịch trải nghiệm. Từ một nghề truyền thống gắn với đời sống của người dân địa phương, HTX đã từng bước xây dựng được mô hình sản xuất gắn với bảo tồn văn hóa và phát triển dịch vụ trải nghiệm mang lại hiệu quả thiết thực.
Trong quá trình xây dựng và phát triển, HTX Lụa đũi Nam Cao luôn nhận được sự quan tâm, đồng hành của hệ thống Liên minh Hợp tác xã. Thông qua các chương trình hỗ trợ xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm, đào tạo nâng cao năng lực quản trị, kết nối thị trường và giới thiệu mô hình HTX tiêu biểu, HTX có thêm điều kiện mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng hoạt động, từng bước khẳng định thương hiệu lụa đũi Nam Cao trên thị trường.
HTX Lụa đũi Nam Cao là một mô hình điển hình trong việc gắn bảo tồn nghề truyền thống với phát triển sản xuất, xây dựng thương hiệu và khai thác du lịch trải nghiệm. Đây cũng là hướng đi mà các hợp tác xã trong nhiều lĩnh vực có thể nghiên cứu, vận dụng phù hợp nhằm gia tăng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ, đồng thời góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương.
Phát huy những kết quả đã đạt được, thời gian tới HTX Lụa đũi Nam Cao sẽ tiếp tục đẩy mạnh liên kết sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển các dòng sản phẩm phục vụ thị trường, mở rộng các chương trình trải nghiệm dành cho du khách trong và ngoài nước. Qua đó, HTX tiếp tục góp phần bảo tồn và lan tỏa giá trị nghề dệt đũi truyền thống, phát triển kinh tế tập thể, tạo việc làm, nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững.
Từ một làng nghề truyền thống, lụa đũi Nam Cao hôm nay không chỉ là sản phẩm mang giá trị kinh tế mà còn là kết tinh của lao động sáng tạo, của quá trình gìn giữ và trao truyền những giá trị văn hóa tốt đẹp qua nhiều thế hệ. Sự phát triển của HTX Lụa đũi Nam Cao cho thấy khi nghề truyền thống được tổ chức lại theo mô hình hợp tác xã, gắn với đổi mới sản xuất, xây dựng thương hiệu và phát triển du lịch trải nghiệm, giá trị di sản sẽ tiếp tục được bảo tồn, phát huy hiệu quả trong đời sống hiện đại.
Mai Lan
