Vụ đông được xác định là một trong những vụ sản xuất quan trọng, góp phần nâng cao giá trị trên đơn vị diện tích đất canh tác. Tuy nhiên, để sản xuất vụ đông phát triển bền vững, bên cạnh việc lựa chọn cây trồng phù hợp, tổ chức sản xuất tập trung, việc xây dựng liên kết tiêu thụ nông sản có vai trò quan trọng. Thực tế tại một số địa phương trong tỉnh cho thấy khi có doanh nghiệp đồng hành, hợp tác xã (HTX) làm đầu mối kết nối, nông dân yên tâm đầu tư sản xuất, nâng cao thu nhập.
Tại xã Đông Thụy Anh, liên kết tiêu thụ sản phẩm đã trở thành một trong những giải pháp quan trọng để duy trì và phát triển diện tích cây vụ đông. Ông Trần Đăng Thuật, Giám đốc HTX SXKD DVNN Thụy Dũng cho biết: Liên kết tiêu thụ sản phẩm là yếu tố quan trọng để vận động Nhân dân tham gia sản xuất. HTX đã liên kết với doanh nghiệp hơn 10 năm nay để tiêu thụ sản phẩm cho nông dân. Hướng đi này giúp bảo đảm sản phẩm không bị ứ đọng khi thu hoạch, giá bán ổn định.
Tham gia liên kết sản xuất, bà Nguyễn Thị Ngọt, thôn Thụy Dũng, xã Đông Thụy Anh trồng 3 sào dưa chuột trong vụ đông. Bà Ngọt cho biết: HTX đứng ra liên kết với công ty thu mua dưa chuột bao tử nên tôi yên tâm trồng. Sau khoảng 45 ngày trồng, dưa bắt đầu cho thu hoạch; thời gian thu hoạch kéo dài từ 40 đến 50 ngày. Hiện nay, mỗi ngày, gia đình thu hoạch được 40 – 50kg, với giá thu mua theo cam kết của công ty là 10.000 đồng/kg dưa loại 1. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt khoảng 6 – 10 triệu đồng/ sào. Nếu thời tiết thuận lợi, giá bán duy trì ổn định, trồng dưa cho hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với cấy lúa.
Không chỉ ở Đông Thụy Anh, liên kết sản xuất, tiêu thụ còn góp phần hình thành vùng sản xuất tập trung tại HTX DVNN Duyên Hải, xã Diên Hà. Vụ đông năm nay, HTX gieo trồng 137ha rau màu, trong đó bí đỏ là cây trồng chủ lực với diện tích 80ha, được tổ chức thành vùng chuyên canh tập trung. Nhiều năm qua, HTX ký hợp đồng với doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, kết nối tiêu thụ hàng nghìn tấn bí đỏ mỗi vụ. Ông Nguyễn Xuân Luyến, Giám đốc HTX DVNN Duyên Hải cho biết: Bí đỏ có thời gian sinh trưởng ngắn, năng suất đạt khoảng 5 – 6 tạ/sào, lợi nhuận từ 4 – 5 triệu đồng/ sào. Việc liên kết với doanh nghiệp không chỉ tạo đầu ra cho sản phẩm mà còn góp phần bảo đảm giá bán, giúp nông dân chủ động hơn trong tổ chức sản xuất.
Gia đình ông Vũ Quang Phụ, thôn Khả Đông, xã Diên Hà là một trong những hộ tích cực sản xuất vụ đông. Năm nay, gia đình ông trồng gần 1,5 mẫu bí đỏ. Nhờ thời tiết thuận lợi, cây sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh, năng suất và chất lượng quả đều khả quan. Với 1,5 mẫu bí đỏ, thu lãi khoảng 70 triệu đồng. Trồng bí tuy vất vả nhưng nếu trồng đúng thời vụ, chăm sóc đúng kỹ thuật và thời tiết thuận lợi thì hiệu quả kinh tế khá cao.
Thực tế cho thấy, liên kết tiêu thụ tạo động lực để nông dân mở rộng diện tích, hình thành vùng sản xuất hàng hóa. Tuy nhiên, không phải mô hình nào cũng duy trì được sự gắn kết giữa người sản xuất và doanh nghiệp. Khi giá thị trường biến động, lợi ích giữa các bên không còn hài hòa, việc thực hiện hợp đồng có thể bị ảnh hưởng. Tại HTX DVNN Điệp Nông, xã Diên Hà, theo kế hoạch vụ đông năm nay, HTX ký hợp đồng với doanh nghiệp sản xuất, thu mua ngô ngọt cho thành viên trên diện tích 50ha. Tuy nhiên, mức giá thu mua tối đa 4.500 đồng/kg theo hợp đồng ký từ đầu vụ thấp hơn đáng kể so với giá bán ngoài thị trường tại thời điểm thu hoạch (giá thương lái thu mua khoảng 8.000 đồng/kg). Sự chênh lệch này khiến một số nông dân bán sản phẩm ra ngoài cho thương lái, ảnh hưởng đến việc thực hiện cam kết giữa HTX và doanh nghiệp. Đây là khó khăn trong quá trình tổ chức liên kết tiêu thụ, nhất là khi giá thị trường biến động lớn so với thời điểm ký hợp đồng. Thực tế này cho thấy, nếu hợp đồng chưa có cơ chế chia sẻ rủi ro và hài hòa lợi ích, liên kết rất dễ bị đứt gãy khi có sự chênh lệch giá.
Người trồng bí đỏ tại xã Bắc Đông Hưng đang chịu sức ép khi nguồn cung tăng, giá bán giảm. Bí đỏ là cây trồng chủ lực trong sản xuất vụ đông của xã, với diện tích hơn 70ha. Năm nay, thời tiết thuận lợi, ít mưa giúp cây sinh trưởng tốt, tỉ lệ đậu quả cao; năng suất dự kiến tăng 15 – 20% so với năm trước, đạt khoảng 5 – 6 tạ/sào. Sản lượng tăng trong khi nguồn cung rau màu vụ đông trên thị trường dồi dào đã tạo áp lực lên giá bán. Hiện xã có 4 tổ thu mua, bí thu hoạch đến đâu cơ bản được tiêu thụ đến đó, chưa xảy ra tình trạng tồn đọng. Tuy nhiên, đầu ra chủ yếu vẫn phụ thuộc vào thương lái nên người trồng bí khó chủ động trước biến động giá cả. Ông Vũ Đăng Tùng, thôn Bình Cách, xã Bắc Đông Hưng cho biết: Gia đình tôi trồng 5 sào bí đỏ, đến nay đã thu hoạch hơn 2 tấn quả. Giá bí hiện nay chỉ dao động từ 3.500 – 4.000 đồng/kg, thấp hơn nhiều so với cùng kỳ năm ngoái (13.000 đồng/kg). Nông dân chúng tôi mong muốn có doanh nghiệp đứng ra liên kết, thu mua với mức giá ổn định để chúng tôi yên tâm duy trì và mở rộng diện tích vụ đông, hạn chế rủi ro khi thị trường biến động.
Hưng Yên là một trong những địa phương có thế mạnh sản xuất vụ đông ở miền Bắc với diện tích khoảng 43.000ha mỗi năm. Thời gian qua, tỉnh chú trọng phát triển sản xuất theo hướng tập trung, khuyến khích hình thành các chuỗi liên kết, từng bước nâng cao chất lượng và giá trị nông sản. Dù đã có những chuyển biến tích cực, diện tích cây vụ đông được tổ chức sản xuất theo hướng liên kết tiêu thụ vẫn còn hạn chế. Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, hợp đồng liên kết cần được xây dựng trên cơ sở hài hòa lợi ích, có cơ chế ứng phó với biến động giá cả, đồng thời nâng cao trách nhiệm thực hiện cam kết của cả doanh nghiệp và người sản xuất. Để việc liên kết phát triển bền vững, cần có sự tham gia đồng bộ của các bên. Chính quyền và cơ quan chuyên môn cần phát huy vai trò định hướng, hỗ trợ kết nối, điều phối giữa HTX, doanh nghiệp và người sản xuất; nhà khoa học hỗ trợ xây dựng, hoàn thiện quy trình sản xuất an toàn, nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu thị trường. Các HTX cần thực sự trở thành đầu mối tổ chức sản xuất, đại diện nông dân đàm phán và giám sát thực hiện hợp đồng; doanh nghiệp cần gắn kết với vùng nguyên liệu, có phương án thu mua phù hợp và thực hiện nghiêm cam kết.
Nguồn tin: https://baohungyen.vn/
Sưu tầm: Thùy Linh
