Từ những thửa ruộng sản xuất manh mún, hiệu quả thấp do vùng đất trũng, chua phèn đến cánh đồng lúa được cơ giới hóa, chuyên canh và từng bước hướng tới sản xuất hữu cơ, thành viên HTX SXKDDVNN Thụy Thanh đang cho thấy một cách làm thiết thực trong phát huy giá trị tài nguyên đất. Trong sản xuất nông nghiệp, đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt quan trọng; tuy nhiên, nếu không được tổ chức sản xuất phù hợp, đầu tư đúng hướng và gắn với thị trường, nguồn tài nguyên này rất dễ bị khai thác kém hiệu quả.
Từ thực tế sản xuất tại địa phương có những diện tích đất canh tác năng suất thấp, đất bỏ canh tác hoặc canh tác chưa hiệu quả của các thành viên khác ông Nguyễn Công Tới- thành viên HTX SXKDDVNN Thụy Thanh được HĐQT HTX động viên, lựa chọn hướng đi chuyên canh, đầu tư máy móc, đẩy mạnh cơ giới hóa và tổ chức sản xuất lúa quy mô tập trung theo hướng hàng hóa; qua đó, khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế về cây trồng của địa phương, đồng thời từng bước nâng cao giá trị trên những diện tích đất canh tác, mở ra hướng phát triển sản xuất ổn định và có triển vọng.
Đài thơm là giống lúa truyền thống được người dân lưu giữ và phát triển tại vùng đất xã Thụy Thanh (cũ) nay là xã Nam Thụy Anh tỉnh Hưng Yên. Nhằm phát huy tiềm năng từ giống lúa Đài thơm và kết hợp một số giống lúa có giá trị cao trên thị trường thành hàng hóa, từ năm 2023 ông Nguyễn Công Tới cùng sự hỗ trợ của các thành viên từng bước tích tụ ruộng đất, đầu tư hệ thống máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất trồng lúa, đến nay, tổng diện tích sản xuất lúa khoảng 50 ha.
Giá trị máy móc, thiết bị, công cụ, dụng cụ phục vụ sản xuất khoảng 3 tỷ đồng, chủ yếu từ nguồn vốn vay ngân hàng. Danh mục thiết bị khá đồng bộ, gồm máy cấy, máy cày, máy gặt, máy phun thuốc bảo vệ thực vật và bón phân, lò sấy… Việc đầu tư này không chỉ giúp giảm sức lao động thủ công mà còn tạo điều kiện tổ chức sản xuất trên diện tích lớn, nâng cao tính chủ động trong các khâu sản xuất và sau thu hoạch. Từ việc đầu tư thiết bị, với diện tích canh tác lúa của một thành viên HTX hiện khoảng 50 ha; trong đó, 10 ha được dành cho sản xuất lúa hữu cơ, với các giống Đài thơm và Hương cốm 4, diện tích còn lại sản xuất lúa Nhật. Giống Đài thơm tiêu thụ trực tiếp đến người tiêu dùng và lúa Nhật được liên kết tiêu thụ với doanh nghiệp.
Điểm đáng chú ý trong cách làm của thành viên HTX là thay vì chỉ khai thác đất theo phương thức truyền thống, đất được gắn với từng dòng sản phẩm, từng phân khúc thị trường và từng phương thức tiêu thụ cụ thể. Với diện tích khoảng 50 ha sản xuất 02 vụ lúa/năm, sản lượng đạt trên 200 tấn/vụ. Một số sản phẩm có mức giá bán cao trên thị trường và được người tiêu dùng đón nhận như: thóc Đài thơm, Hương cốm và lúa Nhật.
Hoạt động của thành viên HTX không dừng lại ở khâu gieo cấy và thu hoạch. Cùng với sản xuất lúa, đơn vị còn triển khai sản xuất phân bón hữu cơ, sản xuất mạ khay và đầu tư lò sấy thóc công suất từ 10-15 tấn/mẻ, từ đó không chỉ sản xuất lúa, mà hình thành một chuỗi giá trị sản xuất. Việc chủ động thêm các khâu đầu vào và sau thu hoạch giúp quá trình sản xuất được tổ chức bài bản hơn. Mạ khay phục vụ cơ giới hóa khâu cấy; phân bón hữu cơ hỗ trợ định hướng sản xuất thân thiện hơn với môi trường; lò sấy giúp chủ động xử lý thóc sau thu hoạch, hạn chế phụ thuộc vào điều kiện thời tiết và có thể kết hợp làm dịch vụ sấy thuê cho các hộ thành viên, các đơn vị khác.
Sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ, giảm phụ thuộc vào các yếu tố đầu vào truyền thống đòi hỏi người sản xuất phải thay đổi phương thức canh tác. Theo ông Nguyễn Công Tới, năng suất sản xuất theo hướng này đạt khoảng 60-70% so với phương thức trồng phổ thông hiện nay. Nếu chỉ nhìn vào năng suất, đây có thể là một thách thức, nhưng mục tiêu của hướng sản xuất mới không đơn thuần là chạy theo sản lượng, quan trọng hơn là nâng cao giá trị sản phẩm, xây dựng thương hiệu, bảo đảm chất lượng, sản xuất không chỉ đo bằng năng suất mà còn được thể hiện bằng hiệu quả và hướng tới một nền sản xuất nông nghiệp bền vững. Việc dành 10 ha để sản xuất lúa hữu cơ cho thấy HTX đã bắt đầu thử nghiệm và hình thành vùng sản xuất theo hướng khác biệt. Đây có thể là tiền đề để tiếp tục mở rộng các sản phẩm có giá trị cao, đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường. Đằng sau những con số về diện tích, sản lượng là một quan điểm rõ ràng: đất phải được sử dụng, nhưng sử dụng như thế nào để tạo ra giá trị cao hơn mới là điều quan trọng.
Từ năm 2023 đến nay, việc mở rộng diện tích sản xuất lên 50 ha, đầu tư khoảng 3 tỷ đồng vào máy móc, thiết bị, tổ chức sản xuất lúa hàng hóa và lúa hữu cơ cho thấy tinh thần chủ động của thành viên HTX trong việc khai thác nguồn lực đất đai. Việc đầu tư vào sản xuất lúa hàng hóa của một thành viên HTX SXKDDVNN Thụy Thanh cũng khẳng định một hướng đi đối với sản xuất nông nghiệp hiện nay: Chủ động biến đất thành nguồn lực tạo ra giá trị kinh tế, tập trung quan tâm đến chất lượng, chế biến, bảo quản và thị trường tiêu thụ.
Trong bối cảnh nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ, việc tích tụ, tập trung ruộng đất gắn với cơ giới hóa, liên kết sản xuất và tiêu thụ sẽ ngày càng có ý nghĩa. Khi mỗi diện tích đất được đưa vào sản xuất phù hợp, được đầu tư đúng mức và tạo ra sản phẩm có giá trị, đó chính là cách thiết thực để không lãng phí tài nguyên đất. Từ những thửa ruộng được gieo trồng, đến những mẻ thóc được sấy khô, từ mạ khay đến phân bón hữu cơ, HTX SXKDDVNN Thụy Thanh và thành viên đang từng bước hình thành một phương thức sản xuất có sự liên kết giữa Tập thể với cá nhân và giữa Đất đai – Máy móc – Khoa học kỹ thuật – Sản phẩm – Thị trường; đây là nền tảng quan trọng để nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp và phát huy hiệu quả hơn nữa nguồn tài nguyên đất trong sản xuất nông nghiệp.
Hồng Khanh
