Chuyển đổi cơ cấu cây trồng là một trong những nhiệm vụ quan trọng mà ngành nông nghiệp và môi trường cùng các địa phương trong tỉnh triển khai quyết liệt để tạo sự phát triển bền vững, giá trị gia tăng cao cho ngành nông nghiệp.
Trang trại rộng 4ha của ông Nguyễn Duy Dự, xã Nam Thụy Anh trước đây vốn là vùng cấy lúa kém hiệu quả, nay đã trở thành vùng đất trù phú. Trang trại của ông Dự ngoài trồng 200 gốc táo còn trồng hàng vạn cây giống gồm: Cây ăn quả, cây công trình có giá trị từ vài trăm nghìn đồng đến hàng trăm triệu đồng. Ông tìm các loại cây phù hợp với nhu cầu của khách hàng về trồng, ứng dụng khoa học kỹ thuật trong chăm sóc để cây sinh trưởng, phát triển tốt, đồng thời tích cực tiếp thị quảng bá giới thiệu để mở rộng thị trường tiêu thụ. Mô hình sản xuất của gia đình ông Dự hằng năm ổn định cho thu lãi 300 – 400 triệu đồng.
Ở các xã: Phụng Công, Hoàn Long, Tiên Tiến, Tân Hưng… việc chuyển đổi đất lúa sang trồng cây ăn quả, cây cảnh, rau an toàn tập trung đã trở thành hướng đi chủ lực. Nhiều vùng trước đây chỉ sản xuất lúa một đến hai vụ với hiệu quả thấp nay được quy hoạch thành vùng, chuyển đổi sang trồng cây ăn quả, cây cảnh, rau màu theo tiêu chuẩn VietGAP, gắn với HTX và doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm. Giá trị thu nhập trên mỗi héc-ta tăng gấp nhiều lần so với trồng lúa truyền thống, nhiều mô hình đạt từ 800 triệu đồng đến 1 tỷ đồng/ha/năm, đặc biệt mô hình chuyển sang sản xuất hoa tại xã Phụng Công cho thu nhập 1,2 – 1,5 tỷ đồng/ha/năm, tạo việc làm thường xuyên cho hàng nghìn lao động địa phương. Từ việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ cao đã hình thành. Hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp được đầu tư đồng bộ hơn; tỉ lệ cơ giới hóa tăng; một số doanh nghiệp đã đầu tư vào lĩnh vực chế biến nông sản. Việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, hình thành vùng chuyên canh cây ăn quả, cây lâu năm kết hợp thủy sản… góp phần tạo đột phá trong phát triển nông nghiệp bền vững. Thu nhập bình quân trên mỗi héc-ta đất canh tác tăng từ 210 triệu đồng (năm 2020) lên khoảng 250 triệu đồng vào năm 2025.
Từ diện tích cấy lúa kém hiệu quả, ông Trần Văn Thuật, thôn Vinh Hoa, xã Nam Tiên Hưng đã chuyển đổi sang mô hình kinh tế tổng hợp, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Ông Thuật chia sẻ: Nuôi cá chạch sụn không đòi hỏi kỹ thuật phức tạp, trong khi đó ở tỉnh lại có rất ít mô hình nên tôi đã quyết định đưa vào nuôi từ năm 2021. Trung bình, mỗi năm thu khoảng 16 tấn cá, trừ chi phí thu lãi hàng trăm triệu đồng. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao, đầu ra của cá cũng rất ổn định, có thể chuyển sang địa bàn tỉnh Ninh Bình chế biến thành thành phẩm và xuất khẩu đi Nhật Bản nên tôi rất yên tâm khi phát triển mô hình này. Ngoài cá chạch sụn, tôi còn nuôi cá cảnh với diện tích hơn 10 sào, đồng thời tiếp tục phát triển mô hình nuôi ngan với quy mô khoảng 700 con.
Tổng diện tích gieo cấy lúa cả năm của tỉnh đạt trên 193.000ha; gần 21.000ha chuyên canh cây ăn quả, 92.200ha rau màu có giá trị kinh tế cao. Để hình thành các vùng sản xuất chuyên canh tập trung nhằm phát huy hiệu quả các lợi thế về đất đai, thổ nhưỡng và phù hợp với điều kiện canh tác, thế mạnh của từng địa phương góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp của tỉnh, mới đây, UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất trồng lúa giai đoạn 2026 – 2030. Theo kế hoạch, giai đoạn này, tổng diện tích chuyển đổi trên đất 2 vụ lúa là 2.421ha, trong đó: Trồng cây hằng năm 1.249ha, trồng lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản 1.172ha.
Việc chuyển đổi bảo đảm đúng các quy định của pháp luật về quản lý đất đai, phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của địa phương; tập trung phát triển các sản phẩm thế mạnh, chủ lực, có khả năng cạnh tranh cao. Vùng chuyển đổi phải được tổ chức theo hướng tập trung cả về quy mô diện tích và loại cây trồng, vật nuôi nhằm hình thành các khu, vùng sản xuất tập trung, tối thiểu từ 3ha trở lên đối với chuyển đổi sang trồng cây hằng năm và từ 2ha trở lên đối với chuyển đổi sang trồng lúa kết hợp nuôi trồng thủy sản. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất lúa không phải là từ bỏ cây lúa, mà là cách làm linh hoạt để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tăng giá trị sản xuất và thu nhập cho người dân. Do đó, tỉnh quy định không được chuyển đổi sang trồng cây lâu năm trên đất trồng 2 vụ lúa; không được chuyển đổi trên đất trồng lúa tại vùng quy hoạch trồng lúa có năng suất, chất lượng cao; chuyển đổi không làm mất đi điều kiện cần thiết để trồng lúa trở lại. Trên cơ sở mục tiêu, kế hoạch đề ra, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ chủ động phối hợp với các sở, ngành liên quan hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc lập và tổ chức thực hiện kế hoạch chuyển đổi; tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn nông dân cách thức chuyển đổi, kỹ thuật canh tác cây trồng được chuyển đổi, giới thiệu kinh nghiệm của các mô hình chuyển đổi cho hiệu quả kinh tế cao.
Những mô hình thực tiễn trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên đất lúa đã chứng minh hiệu quả, từng bước khẳng định hướng đi đúng trong cơ cấu lại nông nghiệp, hướng tới phát triển bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Nguồn tin: https://baohungyen.vn/
Sưu tầm: Đình Dũng
